Heb je echt altijd een 3-fase aansluiting nodig voor een warmtepomp?

"Een warmtepomp kan alleen op een 3-fase aansluiting."

Het is een hardnekkig misverstand. In de praktijk kunnen verrassend veel woningen prima volledig elektrisch worden verwarmd met een warmtepomp op een 1-fase 25A aansluiting.

Het draait namelijk niet om hoeveel energie je per jaar gebruikt, maar om hoe slim je met piekverbruik omgaat.

Een simpele rekensom

Een 1-fase 25A aansluiting kan maximaal 5.750 watt tegelijk leveren. Dat lijkt misschien weinig, maar als je dat vermogen 24 uur per dag zou benutten, kom je uit op ruim 50.000 kWh per jaar. Een volledig all-electric woning verbruikt vaak slechts 6.000 tot 12.000 kWh per jaar. De aansluiting is dus in theorie niet het probleem. De uitdaging ontstaat wanneer meerdere grote stroomverbruikers tegelijkertijd aanstaan.

Piekverbruik voorkomen

Een warmtepomp gebruikt meestal helemaal niet continu veel vermogen. Juist een goed ontworpen warmtepomp verwarmt rustig en gelijkmatig. De echte pieken ontstaan vaak door apparaten zoals een kookplaat, Quooker, vaatwasser, wasmachine, boiler of laadpaal. Als die allemaal tegelijk veel stroom vragen, kan een 1-fase aansluiting haar grens bereiken. Daarom draait een slimme installatie om het spreiden van het verbruik.

Laat de warmtepomp zijn werk doen

Een warmtepomp werkt het zuinigst wanneer hij rustig en continu kan verwarmen. Daarom adviseren wij meestal om geen grote nachtverlaging toe te passen. Iedere ochtend de woning opnieuw op temperatuur brengen zorgt juist voor hogere vermogenspieken en een lager rendement.

Gebruik de boiler als warmtebuffer

De warmtepomp verwarmt het tapwater op een gunstig moment, bijvoorbeeld rond twee uur 's middags. Dan is de buitentemperatuur meestal het hoogst, werkt de warmtepomp het efficiëntst én leveren zonnepanelen vaak de meeste stroom. Het warme water wordt opgeslagen en kan uren later nog worden gebruikt. Zo voorkom je dat de warmtepomp juist tijdens het koken of laden van de auto een hoge vermogenspiek moet leveren.

Nog slimmer wordt het wanneer je kiest voor hotfill-apparaten, zoals een hotfill-vaatwasser of wasmachine. Deze gebruiken het warme water uit de boiler in plaats van zelf elektrisch water te verwarmen. Daardoor verdwijnen opnieuw grote pieken uit het elektriciteitsverbruik. Heb je een vaatwasser van een paar jaar oud? Dan kan dit gewoon vaak al!

Slimme vermogensverdeling

Ook eenvoudige oplossingen kunnen veel verschil maken. Met bijvoorbeeld een Quooker Energieverdeler (Combi-Switch) geef je automatisch prioriteit aan apparaten. Gebruikt de vaatwasser veel vermogen, dan wacht de Quooker even. Zo voorkom je dat de hoofdzekering overbelast raakt. Voor woningen met meerdere grote verbruikers zijn er tegenwoordig ook load management-systemen voor in de meterkast. Deze meten continu het totale stroomverbruik en schakelen bijvoorbeeld tijdelijk een boiler of laadpaal terug wanneer de aansluiting dreigt te worden overbelast. Dat gebeurt volledig automatisch.

De Thuisbatterij

Mocht je toch echt meer tijdelijk vermogen nodig hebben, dan kan een thuisbatterij uitkomst bieden. De thuisbatterij vergroot niet je netaansluiting, maar wel het tijdelijk beschikbare vermogen in de woning. Zoals eerder voorgerekend kan een 1-fase 25A aansluiting maximaal ongeveer 5,75 kW uit het elektriciteitsnet halen. Tijdens korte pieken kan een thuisbatterij enkele kilowatts extra leveren. In de praktijk ontstaat zo een installatie die zich gedraagt als een aansluiting met ongeveer 40A beschikbaar vermogen. Dat is bijna 9 kW, een verhoging van 50% (!). Daardoor kunnen warmtepomp, kookplaat en andere grote verbruikers vaker gelijktijdig functioneren zonder dat de hoofdzekering overbelast raakt.

De conclusie

Een all-electric warmtepomp kan verrassend goed functioneren op een 1-fase 25A aansluiting. Niet een zwaardere aansluiting, maar slimmer omgaan met elektriciteit maakt uiteindelijk het verschil.