Door de huidige drukte kan onze reactietijd iets langer zijn dan je van ons gewend bent. Bedankt voor je begrip!

Nachtverlaging4 min leestijd

Nachtverlaging met een warmtepomp: wat het onderzoek zegt

's Nachts de thermostaat omlaag lijkt zuinig, maar met een warmtepomp betaal je het 's ochtends dubbel terug. TNO-onderzoek laat zien waarom, en hoe je je thermostaat wel instelt.

Nachtverlaging

Ons advies: laat je warmtepomp dag en nacht op een vrijwel constante temperatuur draaien. Wil je 's nachts toch iets lager, houd het dan bij ongeveer één graad. Een huis 's nachts laten afkoelen lijkt zuinig, maar het opwarmen 's ochtends kost meer dan je bespaart. De warmtepomp moet dan met heter water werken en draait minder zuinig, en bij een hybride warmtepomp springt de cv-ketel bij. Recent TNO-onderzoek bevestigt dat: zonder nachtverlaging waren de stookkosten het laagst.

Nachtverlaging leverde altijd al weinig op

Nachtverlaging is een gewoonte uit de tijd van de cv-ketel. Al in 1983 rekende TNO uit wat het oplevert: 7,6 procent met een gewone cv-ketel en 6,7 procent met een HR-ketel. In een goed geïsoleerd huis was dat nog minder: 3,5 procent, tegen 7,7 procent in een ongeïsoleerde woning. Een geïsoleerd huis koelt 's nachts nauwelijks af, dus er valt weinig te winnen.
De HR-ketel bespaarde minder omdat de watertemperatuur bij het opwarmen omhooggaat en het rendement daalt. Precies dat effect is bij een warmtepomp nog sterker.

Waarom het bij een warmtepomp tegenwerkt

Een warmtepomp is het zuinigst bij een lage, constante aanvoertemperatuur. Moet hij 's ochtends een afgekoeld huis opwarmen, dan stijgt de watertemperatuur en daalt de COP. Bij een hybride warmtepomp neemt de cv-ketel dan een deel over, en gas is per eenheid warmte duurder.

TNO simuleerde dit in 2026 voor een rijtjeshuis uit de jaren '70 met een hybride warmtepomp, in een ongeïsoleerde versie (label E) en een na-geïsoleerde versie (label B):

• Constant 20 °C was steeds het goedkoopst. Een diepe verlaging (16 °C 's nachts) kostte in het label B-huis zo'n 18 procent meer, in het label E-huis zo'n 10 procent.
• Het aandeel warmte uit de warmtepomp daalde fors: van 94 naar 61 procent (label B) en van 83 naar 49 procent (label E). De rest kwam uit de ketel.
• Slimmer schakelen helpt nauwelijks. Geleidelijk opwarmen of per weersperiode een ander programma kiezen scheelde hooguit een paar procent.
Alleen op erg koude dagen in het ongeïsoleerde huis leverde een milde verlaging een klein voordeel op.

Zo stel je je thermostaat in:
• Houd de temperatuur constant, bijvoorbeeld 20 °C, en laat de weersafhankelijke regeling het werk doen.
• Verlaag 's nachts hooguit één graad, en nooit diep.
• Wil je een koele slaapkamer? Zet daar de radiatorkraan lager, in plaats van het hele huis te laten afkoelen.
• Ben je langer weg, zoals een weekend of vakantie? Dan loont het wel om de thermostaat lager te zetten.
• Laat de stooklijn goed instellen. Daar zit vaak meer winst dan in welk thermostaatprogramma dan ook.

Bronnen
• Dubbeld, M. e.a. (1983). Nachtverlaging in woningen. IMG-TNO, publicatie 886, TVVL-TNO-lezingendag, Delft.
• Kemp, R. en Dekker, V. (2026). Effect of thermostat setbacks with hybrid heating. TNO, project TDI500, activiteit 5.1.

Het onderzoek uit 2026 is een simulatie van een rijtjeshuis met radiatoren, een hybride warmtepomp en een prijsverhouding stroom/gas van 2 op 1. Het onderzoek uit 1983 gaat over woningen met gasketels.

Benieuwd wat dit voor jouw huis betekent?

We geven graag vrijblijvend advies, toegespitst op jouw woning en situatie.

Erkend & gecertificeerd

Techniek Nederland
KIWA
CO-keur
Heat Geek Getraind